Od lat toczy się spór dotyczący tego, który z produktów jest lepszy dla naszego zdrowia: masło czy margaryna? Czy margaryna ze sterolami jest lepsza? Czy wybrać miks masła i margaryny? A może należałoby zrezygnować ze smarowania pieczywa? Produkty które codziennie spożywamy mają bezpośredni wpływ na nasze zdrowie, dlatego warto być świadomym konsumentem.

Na początek trochę teorii, która pomoże wybrać odpowiedni produkt ze sklepowej półki:

Masło – powinno zawierać od 80 do 90 % tłuszczu mlecznego, czyli pozyskiwanego wyłącznie z mleka lub niektórych produktów mlecznych bez domieszek tłuszczów roślinnych (zazwyczaj 82 % tłuszczu). Przykłady: Lurpak Duńskie Masło, Masło polskie Mlekovita, Masło ekstra łowickie i inne z napisem „masło ekstra, zawartość tłuszczu 82 %”. Na rynku dostępne są również inne produkty zawierające tłuszcz mleczny: masło o zawartości 3/4 tłuszczu mlecznego (np. Masło śmietankowe trzy czwarte), masło półtłuste oraz tłuszcze mleczne do smarowania o różnych zawartościach tłuszczu mlecznego określonych ustawą (np. Stołowa kostka śmietankowa, Stołowe śmietankowe).

Wydawać by się mogło, że margaryna produkowana jest wyłącznie z olejów roślinnych, a jednak…

Margaryna – produkt otrzymywany z tłuszczów roślinnych lub zwierzęcych (!) w którym tłuszcz mleczny nie może stanowić więcej niż 3 %. Nazewnictwo margaryn odzwierciedla zawartość w nich tłuszczu podobnie jak w przypadku tłuszczów mlecznych: margaryna, margaryna o zawartości 3/4 tłuszczu, margaryna półtłusta oraz tłuszcze do smarowania o różnych zawartościach tłuszczu określonych ustawą, np. Rama, Delma, Flora, Flora light, Delma, Kasia, Masło roślinne (!).

Ponadto istnieją miksy tłuszczowe do smarowania o różnych zawartościach tłuszczu: miks tłuszczowy, miks o zawartości 3/4 tłuszczu, miks półtłusty oraz miks tłuszczowy do smarowania o różnych zawartościach tłuszczu określonych ustawą. Tłuszcz w miksach może być pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego (zawartość tłuszczu mlecznego może wynosić od 10 do 80 %), np. Śmietankowy smak z Ostrołęki, Osełka garwolińska, Finuu.


Zawsze należy uważnie czytać etykietę. Jeżeli zamierzamy kupić masło szukajmy na etykiecie słowa „masło” oraz podanej zawartości tłuszczu. Producenci często starają się wprowadzić konsumentów w błąd pakując miksy z niewielką zawartością tłuszczu mlecznego w opakowania z rysunkiem krowy lub mleka co sugeruje, że jest to naturalne masło, umieszczając napisy, np. „ekstra pasłęcki” lub oznaczone grubą czcionką „82 %” na miksie tłuszczowym.

masło vs. margaryna

Podsumowanie:

Masło jest z pewnością bardziej naturalnym produktem niż margaryna, zawiera mniej substancji dodatkowych. Powinny je spożywać kobiety w ciąży, dzieci do 3 roku oraz osoby w podeszłym wieku. Osoby z podwyższonym stężeniem cholesterolu, z miażdżycą, otyłe, zagrożone zawałem lub po przebytym zawale serca, udarze, z cukrzycą, niedoczynnością tarczycy powinny unikać masła z uwagi na wysoką zawartość w nim nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu.

Czy zastąpić masło margaryną? Warto się zastanowić, czy w ogóle nie zrezygnować ze smarowania pieczywa lub smarować je np. naturalnym serkiem, pastą z awokado. Pewnym źródłem korzystnych dla naszego zdrowia tłuszczów są:

  • oleje, np. oliwa z oliwek, olej rzepakowy,
  • nasiona, np. słonecznika, dyni, sezam,
  • orzechy, migdały,
  • awokado
  • ryby, tran.

Na uwagę mogą zasługiwać miksy tłuszczowe, które stanowią mieszaninę masła i nieutwardzonych olejów roślinnych. Ich skład jest prosty, bez substancji dodatkowych, dobrze się rozsmarowują a jednocześnie ograniczona zostaje ilość szkodliwych dla zdrowia nasyconych kwasów tłuszczowych z uwagi na dodatek olejów roślinnych, np. Finuu klasyczne – skład: masło z mleka (47%), oleje roślinne (rzepakowy – 34%, z lnianki – 2%), maślanka z mleka; Lurpak miks klasyczny – skład: masło (69%), olej rzepakowy (25%), kultury bakterii kwasu mlekowego; Lurpak miks z oliwą z oliwek – skład: masło, woda, oliwa z oliwek (15%), oleje roślinne, kultury bakterii kwasu mlekowego.

Zarówno masło jak i margaryna zawierają tłuszcz, którego Polacy spożywają zbyt dużo – smarujmy pieczywo cieniutką warstwą.

Twarde margaryny kostkowe mogą zawierać szkodliwe izomery trans – nie należy ich używać.

Margarynę ze sterolami lub stanolami (Benecol, Flora Pro.activ, Optima Cardio) mogą włączyć do swojej diety wyłącznie osoby z podwyższonym stężeniem cholesterolu, pod żadnym pozorem nie może używać jej cała rodzina (dzieci) i nie należy używać jej profilaktycznie.

N. P.